Τρίτη, 26 Ιανουαρίου 2016

Λεονάρντο Ντα Βίντσι (1452 – 1519)


Ζωγράφος, γλύπτης, εφευρέτης, αρχιτέκτονας, μηχανικός και επιστήμονας, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι (Leonardo da Vinci) αποτελεί την προσωποποίηση του Αναγεννησιακού ανθρώπου. Νόθος γιος του δικηγόρου Πιέρο ντα Βίντσι και της χωρικής Κατερίνας, γεννήθηκε στις 15 Απριλίου του 1452 στην πόλη Αντσιάνο, κοντά στο Βίντσι της Ιταλίας. Το πλήρες όνομα του ήταν «Leonardo di ser Piero da Vinci».
Ο Λεονάρντο μεγάλωσε με τον πατέρα του στην πόλη της Φλωρεντίας, όπου από πολύ μικρή ηλικία έδειξε δείγματα της ευφυΐας και του καλλιτεχνικού του ταλέντου. Σε ηλικία δεκατεσσάρων ετών στάλθηκε ως μαθητευόμενος στο εργαστήριο του φλωρεντίνου ζωγράφου και αρχιτέκτονα Αντρέα ντελ Βερόκιο, στο πλάι του οποίου παρέμεινε έως το 1480.
Αυτή την περίοδο έγιναν και οι πρώτες δημιουργίες του, στις οποίες αναδεικνύεται το ταλέντο του στο σχέδιο, αλλά και η πειθαρχημένη προσοχή του στη λεπτομέρεια. Χαρακτηριστικό είναι το πρώτο σχέδιό του, που απεικονίζει ένα τοπίο απ’ την κοιλάδα του ποταμού Άρνου και ολοκληρώθηκε στις 5 Αυγούστου του 1473.
Ως ο πρώτος ανεξάρτητος πίνακας του Λεονάρντο θεωρείται από πολλούς η «Παναγία με το Γαρύφαλλο», που σήμερα βρίσκεται στην Παλαιά Πινακοθήκη του Μονάχου, αν και μάλλον τον ζωγράφισε όσο βρισκόταν ακόμα στο εργαστήριο του Βερόκιο. Σε αυτό το έργο διακρίνονται και επιδράσεις από τους φλαμανδούς ζωγράφους του παρελθόντος. Ανάλογοι πίνακες ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένοι τον 15ο αιώνα στη Φλωρεντία και προορίζονταν για ιδιωτικό προσκύνημα.
Κατά διαστήματα, ο Λεονάρντο συνέτασσε μικρούς καταλόγους των έργων του, από τους οποίους γνωρίζουμε πως στα πρώτα χρόνια της παραμονής του στη Φλωρεντία ζωγράφισε αρκετούς πίνακες με την Παναγία. Παράλληλα, όμως, πειραματίστηκε και με φανταστικά θέματα που του επέτρεπαν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό να εκφραστεί ελεύθερα. Ωστόσο, η θεματολογία αυτού του είδους δεν ήταν τόσο αποδεκτή εκείνη την εποχή.
Οι πρώτοι πίνακες του Λεονάρντο δείχνουν πως δεχόταν αρχικά μικρές παραγγελίες. Την ίδια περίοδο που ο ντα Βίντσι ξεκινούσε την πορεία του, ζωγράφοι όπως ο Μποτιτσέλι ή ο Ντομένικο Γκιρλαντάγιο (δάσκαλος του Μιχαήλ Άγγελου) βρίσκονταν στο αποκορύφωμα της καριέρας τους. Φαίνεται πως σημαντικό ρόλο στο να δεχτεί ο Λεονάρντο τις πρώτες μεγάλες παραγγελίες έργων διαδραμάτισε ο πατέρας του και ειδικά η συνεργασία του ως συμβολαιογράφος με τη Σινιορία, δηλαδή την «κυβέρνηση» της πόλης. 

Ήδη από τη δεκαετία του 1470, ο ντα Βίντσι φαίνεται πως είχε καθιερωθεί ως σημαντικός ζωγράφος. Η περίοδος μέχρι το 1482 αποτελεί κατά κάποιο τρόπο την πρώτη εποχή της δημιουργίας του. Ανάμεσα στα σημαντικά έργα που του αναθέτουν είναι ένας πίνακας με θέμα την προσκύνηση των μάγων για την Αγία Τράπεζα της εκκλησίας του Σαν Ντονάτο. Αυτή η παραγγελία ίσως να αποτέλεσε το λόγο για τον οποίο εγκατέλειψε ένα προηγούμενο έργο του, τον Άγιο Ιερώνυμο. Ωστόσο, και η Προσκύνηση των Μάγων τελικά θα μείνει ημιτελής, πιθανόν λόγω της μετακόμισης του ντα Βίντσι στο Μιλάνο.


Ακολουθεί μια σειρά από σχέδια και προσχέδια μηχανικών εφαρμογών, πτητικής, ιατρικών αναζητήσεων και της συμπαντικής κοσμοθεωρίας.
Ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι είχε αναγνωριστεί ως ιδιοφυία από τα πρώτα χρόνια της δημόσιας ζωή του. Είχε ασχοληθεί σε βάθος με πολλές επιστήμες, όπως ζωγραφική, γλυπτική, αρχιτεκτονική, φυσική, γεωλογία, ανατομία, βοτανολογία και πολλά άλλα. Οι μελέτες και τα σχέδιά του ήταν πρωτοποριακά για την εποχή. Ήταν ο πρώτος που σχεδίασε ιπτάμενες μηχανές, τανκ, υπολογιστική μηχανή. Έκανε σημαντικές ανακαλύψεις στον τομέα της ανατομίας, της μηχανικής, της υδροδυναμικής







 









 Έργο του ντα Βίντσι αναζητείται μέσα σε… τοίχο 
Ο εμπειρογνώμονας Μαουρίτσιο Σερατσίνι εκτιμά ότι η «Μάχη του Αντζιάρι» βρίσκεται στο φλωρεντινό Παλάτσο Βέκιο

Με όπλο την πυρηνική φυσική αναζητείται αυτή την εποχή στην Φλωρεντία ένα χαμένο αριστούργημα του Λεονάρντο ντα Βίντσι, η «Μάχη του Αντζιάρι». Πρόκειται για ένα από τα πλέον φιλόδοξα προγράμματα στην ιστορία της τέχνης καθώς περιλαμβάνει την κατασκευή μίας ειδικής φωτογραφικής μηχανής, που μπορεί να φωτογραφίσει μέσα σε τοίχο, πάχους 12 και πλέον εκατοστών! Αλλωστε δεν πρόκειται για οποιοδήποτε τοίχο, αφού ο συγκεκριμένος βρίσκεται στο φλωρεντινό Παλάτσο Βέκιο και συγκεκριμένα στην επιβλητική Αίθουσα των Πεντακοσίων, όπου υπάρχει η τοιχογραφία «Μάχη του Μαρτσιάνο» ζωγραφισμένη από τον διάσημο ζωγράφο, αρχιτέκτονα και συγγραφέα 15ου αιώνα Τζόρτζιο Βαζάρι.Το ζήτημα λοιπόν είναι, ότι το χαμένο έργο του Λεονάρντο θα μπορούσε να βρίσκεται πίσω από αυτόν τον τοίχο, όπως πιστεύει ο εμπειρογνώμονας Μαουρίτσιο Σερατσίνι διευθυντής του Κέντρου Διεπιστημονικών Επιστημών για την Τέχνη, Αρχιτεκτονική και Αρχαιολογία στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο.

Η χαμένη τοιχογραφία, την οποία ο Σερατσίνι ψάχνει από τη δεκαετία του 1970, έχει μια μυστηριώδη ιστορία. Το 1503, όταν Λεονάρντο ντα Βίντσι και ο Μιχαήλ Αγγελος έλαβαν την διπλή παραγγελία να ζωγραφίσουν ιστορικές νίκες της Φλωρεντίας σε δύο απέναντι τοίχους του Παλάτσο Βέκιο. Τότε ο Λεονάρντο επέλεξε την «Μάχη του Αντζιάρι και το έργο άρχισε στις 6 Ιουνίου του 1505, όταν εκείνος ήταν 53 χρονών. «Αναπαραστώντας με ζωντανό τρόπο την οργή και το θυμό τόσο των ανδρών και των αλόγων τους», όπως έγραψε αργότερα, το 1550 ο Βαζάρι στο βιβλίο του «Βίοι των Καλλιτεχνών», η διαστάσεων 3,50 έως 4,50 μέτρα τοιχογραφία θα ήταν μία γιορτή για την νίκη της Φλωρεντίας επί των Μιλανέζικων στρατευμάτων, το 1440. Στη συνέχεια όμως ο Βαζάρι ανέφερε ότι ο Λεονάρντο εγκατέλειψε το έργο λόγω των προβλημάτων που αντιμετώπισε με τη πειραματική χρήση της λαδομπογιάς στην τοιχογραφία.

Ανακαλύφθηκε «χαμένος» Χριστός του Ντα Βίντσι

Η αποκάλυψη της γυάλινης σφαίρας στο χέρι του Χριστού κατέταξε τον πίνακα στα αριστουργήματα του Λεονάρντο ντα Βίντσι.

Η γυάλινη σφαίρα την οποία κρατάει ο Χριστός στο χέρι του στον πίνακα «Salvator Mundi» της βρετανικής Εθνικής Πινακοθήκης και ο οποίος θεωρούνταν ότι απλά ανήκει στη «σχολή των μαθητών» του Λεονάρντο ντα Βίντσι φαίνεται ότι παράλληλα έκρυβε το μυστικό για την πραγματική ταυτότητα του ζωγράφου: δεν είναι άλλος από τον ίδιο τον μεγάλο Δάσκαλο της Αναγέννησης, τον μεγαλοφυή Λεονάρντο.
Η αποκάλυψη ότι ο εν λόγω πίνακας είναι ο «χαμένος» Χριστός του ντα Βίντσι εξακόντισε την εκτίμηση για την τιμή του. Το 1956 το έργο είχε κοστολογηθεί στα 51 εκατομμύρια ευρώ σε σημερινές τιμές, ενώ τώρα εκτιμητές τέχνης ανέβασαν την αξία του στα 136 εκατομμύρια ευρώ. Ο «Σωτήρας του Κόσμου» θα εκτεθεί το φθινόπωρο στη National Gallery ως γνήσιο έργο του δασκάλου.
Ο Ντα Βίντσι είχε πολλούς μιμητές κατά τον 16ο αιώνα, όμως οι προσπάθειές τους σε καμία περίπτωση δεν πλησίαζαν το δικό του θεϊκό ταλέντο. Έτσι, όταν ο νέος προσεκτικός καθαρισμός του πίνακα αποκάλυψε μια διαφανή γυάλινη σφαίρα ζωγραφισμένη με εξαιρετική μαεστρία, οι ειδήμονες ήταν βέβαιοι ότι δεν μπορεί να πρόκειται για έργο κάποιου μαθητή ή μιμητή. Άλλωστε ο καλλιτέχνης είχε εμμονή με την επίλυση προβλημάτων που σχετίζονταν με τη δημιουργία της αίσθησης της διαφάνειας στους πίνακές του - όπως ακριβώς αυτό που θέτει η απεικόνιση μιας γυάλινης σφαίρας.
Όμως και άλλα στοιχεία του πίνακα συνάδουν με το ύφος του αναγεννησιακού ζωγράφου και επιστήμονα. Ο Χριστός μοιάζει να κοιτάζει με σοφία, διαθέτει σγουρά μαλλιά -αγαπημένο χαρακτηριστικό του Ντα Βίντσι- και υψώνει το δεξί του χέρι σε ένδειξη ευλογίας. Το πολύπλοκο σχέδιο του χιτώνα του μοιάζει με έναν πίνακα που εκτίθεται στη Βασιλική Βιβλιοθήκη και αποτελεί αναμφίβολα σπουδή για το τελικό έργο.
Παράλληλα, ο «Salvator Mundi» συνδέεται ξεκάθαρα με τον «Μυστικό Δείπνο» του μεγάλου καλλιτέχνη, καθώς ο Χριστός έχει την ίδια αιθέρια και «άπιαστη» μορφή με την ξεθωριασμένη φιγούρα στο κέντρο της εξαίσιας τοιχογραφίας του Ντα Βίντσι.

Λύθηκε το μυστήριο της Μόνα Λίζα: Ο Ντα Βίντσι σχεδίαζε χαμόγελα οφθαλμαπάτες 

Το αινιγματικό χαμόγελο της Μόνα Λίζα, που έχει γοητεύσει τον κόσμο, δεν είναι το μοναδικό, αφού ένας ακόμη πίνακας του Λεονάρντο Ντα Βίντσι με παρόμοια έκφραση, βοήθησε τους ερευνητές να λύσουν το μυστήριο.
Η μελέτη αποκαλύπτει πώς το έργο του Ντα Βίντσι «La Bella Principessa» ζωγραφισμένο πριν καν ολοκληρωθεί η Μόνα Λίζα στα τέλη του 15ου αιώνα, χρησιμοποιεί ένα έξυπνο τέχνασμα για να δελεάσει στο θεατή.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι με την επιδέξια ανάμειξη χρωμάτων ο καλλιτέχνης «παίζει» με την περιφερειακή όραση μας και έτσι το σχήμα του στόματος του ατόμου φαίνεται να αλλάζει ανάλογα με την οπτική γωνία.
Οπως στη Μόνα Λίζα, έτσι και στο La Bella Principessa, όταν κοιτάτε το στόμα κατευθείαν, η κλίση του είναι σαφώς προς τα κάτω, σύμφωνα με μια έρευνα των Πανεπιστημίων Σέφιλντ και Σάντερλαντ. Αλλά καθώς το μάτι κινείται κάπου αλλού για να εξετάσει και άλλα χαρακτηριστικά του πίνακα, τότε το στόμα φαίνεται να παίρνει μια στροφή προς τα πάνω, δημιουργώντας ένα χαμόγελο που μπορεί να δει κανείς μόνο έμμεσα.
Η τεχνική αυτή ονομάζεται sfumato, και είναι εμφανής και στους δυο αυτούς πίνακες.

Το… μυστικό του «Μυστικού Δείπνου» του Ντα Βίντσι

Δίπλα και δεξιά στον Ιησού βρίσκεται ο Ιωάννης στον οποίο μιλάει ο Πέτρος. Στο συγκεκριμένο σημείο εστιάζεται όλη η διαμάχη σχετικά με το αν το πρόσωπο αυτό ανήκει στον Ιωάννη ή τη Μαρία Μαγδαληνή.

''Η κυρία με την ερμίνα'' 


O Λεονάρντο ντα Βίντσι και πάλι στο προσκήνιο... Η είδηση έρχεται από τον Γάλλο μηχανικό Pascal Cotte, ο οποίος ύστερα από τρία χρόνια εργασίας, χρησιμοποιώντας μια ειδική τεχνική με φως, κατάφερε να αναλύσει έναν από τους πιο γνωστούς πίνακες του Ντα Βίντσι, την «Κυρία με την ερμίνα» («The Lady with an Ermine»), φέρνοντας στην επιφάνεια τρεις διαφορετικές εκδοχές του πορτρέτου καλυμμένες κάτω από την τελική που γνωρίζουμε. Η ανακάλυψη αυτή θέτει σημαντικά ερωτήματα για την ιστορία του συγκεκριμένου έργου που φιλοτεχνήθηκε μεταξύ 1489 και 1490 και απεικονίζει μια νεαρή κυρία της αυλής, ερωμένης του Δούκα του Μιλάνου.
Σπουδαία ανακάλυψη σε πίνακα του Ντα Βίντσι

Την «εξαιρετική ανακάλυψη» τριών σχεδίων, πιθανότατα δια χειρός Λεονάρντο Ντα Βίντσι, ανακοίνωσε την Πέμπτη το Μουσείο του Λούβρου. Τα σχέδια ανακαλύφθηκαν στο πίσω μέρος του πίνακά του «Η Παρθένος και το θείο Βρέφος με την Αγία Άννα».Ο πίνακας αυτό εκτίθεται στο μουσείο του Λούβρου και παρουσιάζει την Αγία Άννα, την κόρη της Παρθένο Μαρία και τον Ιησού Χριστό ως νήπιο να αγκαλιάζει ένα προβατάκι, ενώ η μητέρα του προσπαθεί να τον συγκρατήσει.
Η ανακάλυψη έγινε όταν, κατά τη διάρκεια συντήρησης του πίνακα στο εργαστήριο, ένας συντηρητής παρατήρησε στην πίσω πλευρά του τρια σχεδόν αδιόρατα σχέδια που αναπαριστούν το μεν πρώτο, ένα κεφάλι αλόγου ύψους 18 εκατοστών και πλάτους 10 εκατοστών στραμμένο ελαφρά στο πλάι, το δε δεύτερο, το ήμισυ ενός κρανίου μεγέθους 16,5 επί 10 εκατοστά και το τρίτο αναπαριστά το θείο βρέφος πάνω σε αμνό.
Τα σχέδια, σχεδόν αόρατα με γυμνό μάτι, φωτογραφήθηκαν με τη βοήθεια υπέρυθρων ακτίνων. Το μουσείο ανακοίνωσε ότι θα διεξαγάγει περαιτέρω μελέτες επί των σχεδίων για να προσδιορίσει την προέλευσή τους, ενώ η ανακάλυψη θεωρείται εξαιρετική επειδή τα προσχέδια στο πίσω μέρος πινάκων είναι πολύ σπάνια, και μέχρι σήμερα δεν είχε βρεθεί κανένα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι. 
Επιμέλεια ανάρτησης - κειμένων : Άννα Γαλανού http://blog.annagalanou.gr/



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου