Τετάρτη, 7 Μαΐου 2014

Ο ρατσισμός στην καθημερινότητα

Σημειολογικά η έννοια του ρατσισμού προέρχεται από τη λατινικής προέλευσης λέξη race, που σημαίνει φυλή. Ράτσα, όπως το λέμε οι Έλληνες.
Επίσης σύμφωνα με την έννοια του όρου, ρατσισμός είναι η αντίληψη ότι οι άνθρωποι δεν είναι ίσοι και διαχωρίζονται ανάλογα με το χρώμα του δέρματός τους, τη θρησκεία και την καταγωγή τους.
Πόσο απλουστευμένοι ακούγονται αυτοί οι ορισμοί, όταν θέλεις να κάνεις μια αναφορά σ’ αυτό το θέμα και διαβάζεις το λήμμα στο λεξικό! Μα ναι, είναι το αυτονόητο, το ξέρουν πια όλοι. Τόσα έχουν ειπωθεί αιώνες τώρα.
Όμως το άλλο πρόσωπο του ρατσισμού, αυτό που κρύβεται καλά πίσω από τις λέξεις, είναι ακόμα πιο απάνθρωπο, πιο τραγικό και πιο καθημερινό. Αυτό δεν έχει τα γνωρίσματα που ανέφερα πιο πάνω, φυλή, καταγωγή, θρησκεία και χρώμα δέρματος, ίσως και γιαυτό περνά πολλές φορές απαρατήρητο ηθελημένα ή αθέλητα και καμουφλαρισμένο πίσω από ‘’κοινωνικές’’ παροχές, φιλανθρωπικές προσφορές, οίκτο, ακόμα και ανέκδοτα. Επί της ουσίας δεν θέλουμε  καν ν’ αναφερόμαστε σ’ αυτό. Κριτικάρουμε ‘’εκ του μακρόθεν’’, απορρίπτουμε και αποφεύγουμε να συμμετέχουμε σε τέτοιου είδους συζητήσεις. Μπορεί να μην λέμε ποτέ τη λέξη, την ορίζουμε όμως με τις πράξεις και τις συμπεριφορές μας.

Ο καμουφλαρισμένος ρατσισμός της καθημερινότητας:
Άτομα με ειδικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες, άνθρωποι του περιθωρίου, άστεγοι, ομοφυλόφιλοι, επαίτες, άνθρωποι με ιδιόμορφη εμφάνιση και τρόπο ομιλίας, κοντοί, χονδροί, φαλακροί, αμόρφωτοι, φτωχοντυμένοι, με αμάξι ‘’κουβά’’, αποτελούν τον περίγυρό μας, μοιράζονται την καθημερινότητά μας.
Όλοι μας έχουμε διακρίνει ρατσιστικές συμπεριφορές σε πολλές από τις παραπάνω περιπτώσεις ίσως κι εμείς οι ίδιοι τους έχουμε περιφρονήσει, κρυφογελάσει μαζί τους ή τους προσπεράσαμε αδιάφοροι.
Ποιός λοιπόν μπορεί να ισχυριστεί πως ο ρατσισμός είναι στενά περιορισμένος μόνο στην κυριολεξία του ορισμού της λέξης; Τον ζούμε καθημερινά και τον συναντάμε σε κάθε μας βήμα. Μας είναι οικείος πια κι ίσως γιαυτό δεν του δίνουμε τη σημασία που πρέπει. Ακόμα κι ο τρόπος που μιλάμε στο γκαρσόνι, στη κοπέλα που μας καθαρίζει το σπίτι, στο παιδί του σούπερ μάρκετ, όλα δείχνουν κάτι. Όλα είναι μια άτυπη μορφή ρατσισμού, μια στάση υπεροχής απέναντι σε συνανθρώπους μας. Δεν μας προβληματίζει  αυτό, γιατί ίσως ούτε καν να περνάει από το μυαλό μας ότι εκείνη την ώρα λειτουργούμε ρατσιστικά.

Καιρός να δούμε κι αυτή τη πλευρά της ζωής, της καθημερινής ζωής, και να μην περιορίζουμε το ρατσισμό στα στενά πλαίσια που πάνω τους, όπως ξέρουμε πολύ καλά έχουν επενδυθεί πολιτικές, εξοπλισμοί και πόλεμοι. Καιρός να κοιτάξουμε κατάματα τους συνανθρώπους μας και να μην προσπερνάμε την αθλιότητα.

Θέλω να σταθώ ξεχωριστά στα άτομα με ειδικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες. 
Η ‘’ντροπή’’ της οικογένειας ήταν ανέκαθεν τα παιδιά με ειδικές ανάγκες. Πόσες περιπτώσεις έχουμε ακούσει γιαυτές τις ψυχές που δεν είδαν ποτέ το φως της μέρας, μιας και οι γονείς τους τα κρατούσαν σαν ‘’κατάρα’’ κλεισμένα στο σπίτι. Που απαγορευόταν να μιλήσουν γιαυτά οι υπόλοιποι συγγενείς, που δεν τα πλησίαζε κανείς από τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας λες και θα τους κολλούσαν το μικρόβιο της ιδιαιτερότητας τους.
Αλλά και τώρα, πόσοι από μας παρκάρουμε παράνομα και κλείνουμε τις διαβάσεις αυτών των ανθρώπων, ένα μικρό βήμα προς τη ζωή, κι ίσως έχουν μόνο αυτό... Ακόμα και σήμερα ντρεπόμαστε να πούμε ότι ο δικός μας άνθρωπος ανήκει σε αυτά τα άτομα. 
Ο ρατσισμός έχει απλώσει εδώ και αιώνες τα πλοκάμια του, αλλάζοντας μορφές, πατρίδες, κοινωνίες, κράτη και οικογένειες. Όπως είπα και πιο πάνω πολλές φορές λειτουργεί σαν άλλοθι για στυγνές πολιτικές. Είναι δύσκολο να καταπολεμηθεί. Η αυτογνωσία είναι ίσως το μόνο όπλο που διαθέτουμε σαν άνθρωποι. Μπορεί να μην φαίνεται, αλλά ίσως είναι και το πλέον αποτελεσματικό για τον περιορισμό αυτού του φαινομένου.

Κείμενο: Άννα Γαλανού http://annagalanou.blogspot.gr/   

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου