Πέμπτη, 14 Νοεμβρίου 2013

Αρχαίοι Έλληνες... Μια άποψη.

Αφορμή για το κείμενο που ακολουθεί στάθηκε  το βιβλίο που διάβασα πρόσφατα ‘’Η γέννηση της τραγωδίας’’ του Φρίντριχ Νίτσε.
Στο 15ο  κεφάλαιο αναφέρεται στους Έλληνες. Παραθέτω αυτούσιο το κείμενο:

‘’Αποδεδειγμένα σε κάθε περίοδο της εξέλιξής του ο δυτικοευρωπαϊκός πολιτισμός προσπάθησε να απελευθερώσει  τον εαυτό του από τους Έλληνες’’.

Η προσπάθεια αυτή είναι διαποτισμένη με βαθύτατη δυσαρέσκεια, διότι οτιδήποτε κι αν δημιουργούσαν,  φαινομενικά πρωτότυπο και άξιο θαυμασμού, έχανε χρώμα και ζωή στη σύγκρισή του με το ελληνικό μοντέλο,  συρρικνωνότανε, κατέληγε να μοιάζει με φθηνό αντίγραφο, με καρικατούρα.
Έτσι ξανά και ξανά μια οργή ποτισμένη με μίσος ξεσπάει εναντίον των Ελλήνων, εναντίον αυτού του μικρού και  αλαζονικού έθνους, που είχε το νεύρο να ονομάσει βαρβαρικά ότι δεν είχε δημιουργηθεί στο έδαφός του.
Κανένας από τους επανεμφανιζόμενους εχθρούς τους δεν είχε την τύχη να ανακαλύψει το κώνειο, με το οποίο θα μπορούσαμε μια για πάντα να απαλλαγούμε απ' αυτούς. Όλα τα δηλητήρια του φθόνου, της ύβρεως, του μίσους έχουν αποδειχθεί ανεπαρκή να διαταράξουν την υπέροχη ομορφιά τους.
Έτσι οι άνθρωποι συνεχίζουν να νιώθουν ντροπή και φόβο απέναντι στους Έλληνες. Βέβαια, πού και πού, κάποιος εμφανίζεται που αναγνωρίζει ακέραιη την αλήθεια, την αλήθεια που διδάσκει ότι οι Έλληνες είναι οι ηνίοχοι κάθε επερχόμενου πολιτισμού και σχεδόν πάντα τόσο τα άρματα όσο και τα άλογα των επερχόμενων πολιτισμών είναι πολύ χαμηλής ποιότητας σε σχέση με τους ηνίοχους, οι οποίοι τελικά αθλούνται οδηγώντας το άρμα στην άβυσσο, την οποία αυτοί ξεπερνούν με αχίλλειο πήδημα.

Ποτέ μου δεν υπήρξα Εθνικίστρια. Είμαι υπέρ της ισότητας των λαών, όχι των κρατών, εναντίον κάθε μορφής βίας και ρατσισμού και επίσης θεωρώ ότι κάθε πολιτισμός, αρχαίος ή σύγχρονος έχει να δείξει και να προβάλει πολλά επιτεύγματα, που καμιά φορά ξεπερνούν ακόμα και τη τολμηρότερη φαντασία. Επίσης θεωρώ ότι οι λαοί στο σύνολό τους, ειδικά σήμερα, έχουν να προτάξουν ένα κοινό θέμα. Τη φτώχεια και την ανασφάλεια.  Όλα τα άλλα είναι κόλπα και τερτίπια ισχυρών και αδίστακτων ηγετών που με το ‘’διαίρει και βασίλευε’’, αποκομίζουν τεράστια κέρδη από την εξαθλίωση του κόσμου. Η αρχή του τέλους του πλανήτη; Ίδωμεν.

Το παραπάνω απόσπασμα που αναφέρεται στους Έλληνες ήταν όμως η αφορμή για να ‘’ψάξω’’ λίγο παραπάνω τις βάσεις των επιστημών και της φιλοσοφίας, που όπως όλοι γνωρίζουν ακουμπούν στην Αρχαία Ελλάδα. 

1.      ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ
 Πολλά θα μπορούσε να γράψει κανείς για τους αρχαίους Έλληνες αρχιτέκτονες.  Από τις οχυρωμένες Μυκηναϊκές ακροπόλεις, τους θολωτούς τάφους, τα θέατρα, τους ναούς και τους ρυθμούς που τους κοσμούσαν περίτεχνα. (Δωρικός, Κορινθιακός, Ιωνικός). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον μου προκάλεσε το πρωτοποριακό δίκτυο ύδρευσης καθώς και το σύστημα αποχέτευσης, που ανακαλύφθηκε στη Κνωσό, 3.000 χρόνων και πλέον, όπως επίσης και το κλιματικό περιβάλλον που δημιούργησαν οι Μινωίτες, αρχικά για τα λουλούδια και τα φυτά τους, κάτι σαν θερμοκήπιο με εξαερισμό, και στη συνέχεια με ειδικούς αεραγωγούς το χρησιμοποίησαν και στα σπίτια τους. Το πρώτο που αναφέρεται παγκόσμια. Επίσης τη πρωτιά στην οδοποϊία διεκδικούν δρόμοι που κατασκευάστηκαν στις Μυκήνες, μάλιστα ένας από αυτούς διασώζεται μέχρι σήμερα. Ο περιστρεφόμενος ναός του Επικούρειου Απόλλωνα, έργο του Ικτίνου, όπου κάθε χρόνο μετακινείται ακολουθώντας το Α΄ αστέρι της Μικρής Άρκτου. Σαν επίτευγμα επίσης της μηχανικής και αρχιτεκτονικής θεωρούνται οι πρώτες τοξωτές γέφυρες, η θερμομόνωση σε σπίτια φτιαγμένα με πρωτόλεια υλικά από πυλό και πέτρες και ενωμένα στις συνδέσεις τους με αβγά. Και φυσικά επιστέγασμα όλων ο Παρθενώνας. Το άλφα και το ωμέγα, η πεμπτουσία της Αρχιτεκτονικής.  

2.      ΓΛΥΠΤΙΚΗ
Η απόλυτη αρμονία σώματος και ψυχής, αναδεικνύεται περίτρανα μέσα από τα γλυπτά της αρχαιότητας. Σε κάποια αγάλματα, οι μύωνες, οι φλέβες, η ορμή της κίνησης, το κάλλος της ακινησίας, η ειρωνική διάθεση, η ωραιότητα, η φιλοσοφημένη μορφή… όλα αυτά συνθέτουν και συνυπάρχουν στις δημιουργίες που κοσμούν τα μουσεία τόσο της Ελλάδας, αλλά και πολλών άλλων του κόσμου.
Πολλοί ήταν οι καλλιτέχνες που στη συνέχεια προσπάθησαν να μιμηθούν τη γλυπτική των αρχαίων Ελλήνων, ιδιαίτερα οι Ρωμαίοι. Κακέκτυπα, όπως λέει και ο Νίτσε. Η τεχνική του Φειδία, του Πραξιτέλη, του Χαιρέστρατου, του Σκόπα, του Φυρόμαχου, του Στρατόνικου, του Δαμοφώντος και τόσων άλλων, δεν μπόρεσε ποτέ να αντιγραφεί. Ο Ερμής του Πραξιτέλη, το χρυσελεφάντινο άγαλμα της Αθηνάς, έργο του Φειδία, το επίσης χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία, έργο του Δαμοφώντα, ο ηνίοχος (άγαλμα από μπρούτζο) έργο πιθανόν του Πυθαγόρα από το Ρήγιο, όπως και αμέτρητα άλλα, αποτελούν μνημεία τέχνης και ομορφιάς.

3.      ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ
Οι  αρχαίοι ναοί, ήταν όλοι διακοσμημένοι με παραστάσεις τόσο από τη καθημερινή ζωή όσο και από επικά κατορθώματα. Όλα τα αγάλματα και οι γλυπτές παραστάσεις είχαν χρώματα που τα έκαναν να μοιάζουν πιο πραγματικά, πιο ζωντανά. Ζωγραφική της αρχαιότητας, συναντάμε στις τοιχογραφίες της Κνωσού και της Σαντορίνης (φρέσκο).

4.      ΜΟΥΣΙΚΗ και ΜΟΥΣΙΚΟΙ
Η τέχνη της μουσικής δεν θα μπορούσε να λείπει από την αρχαία Ελλάδα. Τα βασικά μουσικά όργανα που χρησιμοποιούσαν ήταν στα  πνευστά ο αυλός, το αβικίνιο και η φλογέρα, στα έγχορδα η άρπα, η λύρα και η κιθάρα και στα κρουστά τα κρόταλα. Αναφέρομαι μόνο στα βασικά μουσικά όργανα, επειδή υπήρχαν πολλά ακόμα.  Η αρμονία έδενε με τους στίχους των ποιητών, του Πινδάρου, της Σαπφούς, του Ερατοκλή, του Θέογνη, του Πλούταρχου και άλλων σημαντικών ποιητών και ταυτόχρονα μουσικών.  Οι συνθέσεις υμνούσαν τις θεότητες, τους ήρωες. Ο Τέρπανδρος ποιητής και μουσικός επίσης ονομάστηκε ο πατέρας της Ελληνικής μουσικής, αφού πρώτος κατέγραψε μουσικές κλίμακες και φθόγγους, χρησιμοποιώντας τα γράμματα της αλφαβήτου. Επίσης εισήγαγε την επτάχορδη λύρα για πρώτη φορά.  

5.      ΠΟΙΗΣΗ – ΧΟΡΟΣ
Μεγάλοι ποιητές εμφανίζονται με έργα τους να συνοδεύουν δρώμενα της εποχής τους, να υμνούν τον έρωτα, το πάθος, τα ηρωικά κατορθώματα όμως και να περιγράφουν καθημερινές συνήθειες απλών ανθρώπων.
Ανέφερα προηγουμένως το Πίνδαρο, τη Σαπφώ, τον Ορφέα και πολλούς άλλους. Ο Όμηρος αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο με την επική και έμμετρη ποίηση του.
Ο χορός ήταν ένα ξεχωριστό κεφάλαιο, που στην αρχή λειτουργούσε αυτόνομα, όπως φανερώνουν αγγεία και εδώλια που ανάγονται στην πρωτομινωική εποχή.  
Το 1000 π.Χ. ο χορός ξεκινά να συνδέεται και με τη μουσική. Αφορούσε θρησκευτικά θέματα(π.χ. Απολλώνιος), επικά (Όμηρος), πάθους (Διονυσιακός), έρωτα (Σαπφώ) και σε μεγάλες γιορτές, π.χ στα μεγάλα Διονύσια των Αθηνών, υπήρχαν διθυραμβικές παραστάσεις και επίσης τη Πυρρίχη, χορός από οπλισμένους άνδρες.

6.      ΘΕΑΤΡΟ
Κάθε πόλη κράτος είχε το δικό της θέατρο. Τα πρώτα ελληνικά θέατρα συνδέονται με την λατρεία του Διονύσου. Ο ανοιχτός κυκλικός χώρος που λατρευόταν ο θεός με την πάροδο του χρόνου και την εξέλιξη του διθυράμβου σε δράμα μετασχηματίστηκε βαθμιαία στη συγκεκριμένη αρχιτεκτονική μορφή του αρχαίου θεάτρου.
Θέατρο Ηρώδου του Αττικού, Επιδαύρου, Δωδώνης, Δελφών, Άργους, Μυκηνών, Σπάρτης, Φιλίππων και πάρα πολλά άλλα. Χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι η ακουστική τους και η αρχιτεκτονική τους διάσταση.
Το θέατρο σαν τέχνη εξελίχθηκε πολύ γρήγορα με τις τραγωδίες και τις κωμωδίες που αναφέρω παρακάτω.

7.      ΤΡΑΓΩΔΙΑ - ΚΩΜΩΔΙΑ
Οι αρχαίες τραγωδίες πραγματεύονταν κυρίως προβλήματα συνείδησης, αξιών και ηθικών προτεραιοτήτων. Όλες σχεδόν είχαν πένθιμη και βίαιη κατάληξη. Η δικαιοσύνη πανταχού παρούσα, ήταν πάντα αμείλικτη.
Υπήρξαν μεγάλοι τραγωδοί και τα έργα τους ακολουθούν τους αιώνες, σαν να γράφηκαν για το σήμερα.
Αισχύλος: Ορέστεια , Πέρσαι, Ικέτιδες, Προμηθέας Δεσμώτης και επτά επί Θήβας. 
Σοφοκλής:  Αντιγόνη, Οιδίπους Τύραννος, Ηλέκτρα, Φιλοκτήτης, Τραχίνιαι, Αίας και Οιδίπους επί Κολωνώ.
Ευριπίδης: Τρωάδες, Εκάβη, Ανδρομάχη και Ρήσος, Ιφιγένεια η εν Αυλίδι, Ιφιγένεια η εν Ταύροις, Ορέστης, Ηλέκτρα, Ελένη, Φοίνισσαι, Άλκηστης, Ιππόλυτος, Μήδεια, Βάκχαι, Ικέτηδες, Ίων, Ηρακλείδαι, Ηρακλής και ένα σατυρικό δράμα Κύκλωψ.
Χαρακτηριστικό της κωμωδίας στην αρχαία Ελλάδα, ήταν η πολιτική και κοινωνική σάτυρα με κύριο εκφραστή τον Αριστοφάνη. (Αχαρνής, Ιππείς, Νεφέλες, Σφήκες, Ειρήνη, Όρνιθες, Λυσιστράτη, Θεσμοφοριάζουσες, Βάτραχοι, Εκκλησιάζουσες, Πλούτος)

8.      ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ – ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΗ
Σόλων ο δίκαιος: Έτσι έμεινε στην ιστορία, ο πρώτος ουσιαστικά νομοθέτης του κόσμου, ο Σόλων ο Αθηναίος. Οι νόμοι που θέσπισε, αποτέλεσαν τις βάσεις της νομολογίας και την αρχή της νομικής επιστήμης. Στους νόμους  υπέρ των φτωχών, (Σεισάχθεια) απελευθέρωση των δούλων, συμμετοχή όλων στην εκκλησία του Δήμου, θέσπιση κοινωνικής πρόνοιας, επιμόρφωση των παιδιών, καταρράκωση της πορνείας και μαστροπείας και ενίσχυση του γάμου με οικονομικά κίνητρα, ίδρυσε την Ηλιαία, ένα λαϊκό δικαστήριο με πολλά μέλη, σαν αντίβαρο του Άρειου Πάγου, για θέματα απονομής δικαιοσύνης.
Συνολικά ο Σόλων ρύθμισε πάνω σε νέες βάσεις το δημόσιο, το ιδιωτικό και το ποινικό δίκαιο. Οι νόμοι του δημοσιεύτηκαν γραμμένοι σε ξύλινες τετράγωνες στήλες, οι οποίες στένευαν προς τα πάνω και στρέφονταν γύρω από ένα άξονα, γι' αυτό και ονομάστηκαν "άξονες" ή "κύρβεις". Η νομοθεσία του Σόλωνα επέδρασε θετικά στην εξέλιξη του δικαίου όπως επίσης στη κοινωνική, οικονομική, πολιτική και πολιτειακή εξέλιξη της Αθήνας. Δίκαια ο Σόλων θεωρείται παγκόσμια ο πατέρας του αστικού δικαίου.

Η παιδαγωγική ήταν γνωστή στην αρχαία Ελλάδα από τον 6ο αιώνα π.Χ. Στη Λέσβο υπήρχαν σχολεία αποκλειστικά για κορίτσια, στα οποία η λυρική ποιήτρια Σαπφώ δίδασκε τρόπους καλής συμπεριφοράς, όπως επίσης ποίηση και μουσική.
Ο Σωκράτης ήταν ο παιδαγωγός της αλήθειας και της δικαιοσύνης, ενώ ο Αριστοτέλης με τη διαρκή έρευνα και αναζήτηση που απαιτούσε από τους μαθητές του, στο περίφημο Λύκειο του, όξυνε το  μυαλό τους κάνοντας τους να βλέπουν τα πράγματα απ' όλες τις γωνίες. Ο Αριστοτέλης αποτελεί το δάσκαλο της παιδαγωγικής μέχρι και σήμερα.

9.      ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ
Οι πρώτες μυθικές παραστάσεις που έχουν διασωθεί ανάγονται στον Όμηρο (Ηλιάδα και Οδύσσεια)  και στον Ησίοδο (Χάος, Γη, Σκοτάδι και Έρως)
Αυτοί δίδαξαν  την καταγωγή των θεών (θεογονίες) και τη γένεση του κόσµου (κοσμογονίες) για τη ζωή και τους ανθρώπους. Αυτή είναι και η βάση της φιλοσοφίας, που πραγματεύεται κατ’ αρχή την ύπαρξη  μας και στη συνέχεια τις δομές που συνιστούν τις επιστήμες, τις τέχνες και τις τεχνικές, τα γράμματα και τον πολιτισμό.
Ίωνες, Ορφικοί, Πυθαγόρειοι, Ηράκλειτος, Ελεάτες Ατομικοί, Σοφιστές, Σωκράτης, Πλάτων, Αριστοτέλης, Επίκουρος, Επτά σοφοί, Στωικοί…
Η φιλοσοφία δεν μπορεί να αναλυθεί σε ένα τέτοιο κείμενο, η ‘’Βικιπαίδεια’’ στο παρακάτω λήμμα είναι άρτια ενημερωμένη.

10.  ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ – ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ
Θεωρητική και θετική φιλοσοφία, δεν απέχουν σχεδόν καθόλου. Η μια ερμηνεύει ή τις περισσότερες φορές παραπέμπει στην άλλη. Έτσι λοιπόν πολλοί φιλόσοφοι που αναφέρονταν κυρίως σε ψυχική υπέρβαση και σε πνευματιστική αναζήτηση, με την ίδια επιτυχία αφιερώθηκαν και απέδειξαν ότι η φιλοσοφία δεν έχει όρια, ούτε περιορισμούς όταν αφήνεται μυαλό ελεύθερο να δημιουργήσει στο σύμπαν. 
Θαλής ο Μιλήσιος: Ο πρώτος φιλόσοφος που χαρακτηρίστηκε σοφός.
Γεωμετρία: (έννοια των παράλληλων ευθειών, έννοια των γωνιών και τα πρώτα θεωρήματα, ομοιότητες τριγώνων, το γνωστό σε όλους θεώρημα του Θαλή, υπολόγισε επακριβώς το ύψος των πυραμίδων κ.α.)
Αστρονομία: (μέτρησε τη διάρκεια του έτους, 365 ημέρες, προσδιόρισε το βορρά – Νότο, ισημερίες, ανισότητα και διαχωρισμός των εξαμήνων σε χειμερινό και θερινό κ. α.)
Αναξίμανδρος ο Μιλήσιος:
Μαθηματικά: (Θεωρήματα γεωμετρίας, σχεδίασε το πρώτο παγκόσμιο χάρτη του τότε γνωστού κόσμου).
Αστρονομία: (υπολόγισε επακριβώς την απόσταση του ήλιου και της σελήνης από τη γη, απέδειξε ότι η γη είναι μετέωρη στο σύμπαν κι ότι έχει σχήμα κυλινδρικό)
Πυθαγόρας ο Σάμιος: Θεωρείται ο πατέρας της Αριθμητικής, με το βιβλίο του η θεωρεία των αριθμών.
Ήταν ο ιδρυτής του πρώτου Πανεπιστημίου στο κόσμο, στον Κρότωνα της κάτω Ιταλίας, όπου συστηματικά μελετούσαν αριθμητική και Γεωμετρία.
(Το γνωστό σε όλους  μας Πυθαγόρειο θεώρημα… το τετράγωνο της υποτεινούσης, ισούται με το άθροισμα των τετραγώνων των δυο κάθετων πλευρών, ανακάλυψε τα ασύμμετρα μεγέθη, τα πολυεδρικά σχήματα, κατασκεύασε τη μουσική κλίμακα)
Ιπποκράτης ο Χίος: Ένας ευφυέστατος κατ’ εξοχήν γεωμέτρης που έγραψε τα πρώτα στοιχεία Γεωμετρίας, και επίσης ασχολήθηκε με το πρόβλημα και τη λύση του διπλασιασμού του κύβου (το έλυσε με αναλογικό τρόπο, εισάγοντας και την έννοια αναλογίες που μέχρι τότε δεν υπήρχε)
Ευκλείδης: Έγραψε το κορυφαίο έργο ‘’Στοιχεία’’, (13 συνολικά βιβλία) όπου συμπεριλαμβάνει 372 θεωρήματα και 93 προβλήματα. Έγραψε το βιβλίο ‘’Δεδομένα’’ που αναφέρεται σε 94 θεωρήματα ανώτερης γεωμετρίας. Βιβλίο του είναι: ‘’περί διαιρέσεων’’, ‘’Πορίσματα’’, ‘’Μηχανικά’’. Επίσης ασχολήθηκε με την ΟΠΤΙΚΗ για πρώτη φορά, και έγραψε το βιβλίο ‘’οπτικά’’.
Ερατοσθένης ο Κυρηναίος: Μαθηματικός, Φυσικός, Γεωγράφος, Αστρονόμος, Ιστορικός και Φιλόλογος σπούδασε και αργότερα δίδαξε στην Αλεξάνδρεια όπου και διετέλεσε διευθυντής της μοναδικής βιβλιοθήκης της. Κατασκεύασε το ‘’Μεσολάβιο’’ ένα όργανο με το οποίο έλυσε τον διπλασιασμό του κύβου (Δήλιο πρόβλημα). Ήταν ο πρώτος που στο βιβλίο του ‘’Γεωγραφικά’’ μέτρησε για πρώτη φορά τη περίμετρο της γης, ίση με 250.000 στάδια δηλ. 39.690 χιλιόμετρα πέφτοντας έξω 310 χιλιόμετρα. Οριοθέτησε το γεωγραφικό μήκος και γεωγραφικό πλάτος της γης και κατασκεύασε τον πρώτο παγκόσμιο μαθηματικό χάρτη της γης με τους μεσημβρινούς και τους παράλληλους κύκλους.
Έγραψε πολλά βιβλία όμως έχουν διασωθεί ελάχιστα: Χρονογραφίες, Γεωγραφικά,  περί μεσοτήτων, Καταστερισμοί (αστρονομία), Περί αρχαίας κωμωδίας (Κριτική)
Αρχιμήδης: Μη μου τους κύκλους τάραττε, είπε στο Ρωμαίο στρατιώτη που εμπόδιζε τον ήλιο να φθάσει στα κάτοπτρα που είχε στήσει και μ’ αυτά έκαιγε τα πλοία των Ρωμαίων στις Συρακούσες!!  Εύρηκα, φώναζε όταν πετάχτηκε ημίγυμνος στο δρόμο, αφού μέσα στη μπανιέρα του ανακάλυψε την άνωση! Πρώτος διατύπωσε το νόμο της Μηχανικής για τους μοχλούς: Δος μοι πα στω και ταν γαν κινάσω  (δώσε μου σημείο να στηριχτώ και θα κινήσω τη γη). Διασώθηκαν πολλά συγγράμματα του:  ‘’Περί σφαίρας και κυλίνδρου’’, ‘’Κύκλου μέτρησις’’, ‘’Περί πολυέδρων’’, ‘’Κέντρα βάρους επιπέδων’’ κ.α. πολλά
Υπατία, Διοκλής, Αναξαγόρας, Διογένης ο Λαέρτιος, Δημόκριτος, Πλάτωνας, Αριστοτέλης και αρκετοί ακόμα μαθηματικοί, γεωμέτρες και αστρονόμοι είναι οι πρωτοπόροι στο τομέα των θετικών επιστημών.

11.  ΙΣΤΟΡΙΟΓΡΑΦΙΑ
Είναι η ιστορική καταγραφή του ανθρώπου μέσα στη κοινωνία που ζει σε συνάρτηση πάντα με την ιστορία και τα φυσικά γεγονότα ( πλημμύρες, σεισμοί κ.α) που συνέβαιναν εκείνη τη περίοδο. 
Ηρόδοτος: Χαρακτηρίζεται σαν ο ‘’Ο πατέρας της ιστορίας’’. Ταξίδεψε πάρα πολύ στο γνωστό τότε αρχαίο κόσμο και υπάρχουν ζωντανές περιγραφές και ιστορικά στοιχεία σε όλα τα συγγράμματα του. Ασχολήθηκε με τη βοτανολογία, τη χημεία και την ιατρική και επίσης το μεγαλύτερο του επίτευγμα είναι ότι έγραψε για τα χρονικά της εποχής ‘’Παγκόσμια Ιστορία’’,δηλ. Την ιστορία των περσικών πολέμων.  Οι Αλεξανδρινοί μελετητές την χώρισαν σε εννιά βιβλία και έδωσαν στο καθένα το όνομα μιας από τις εννέα μούσες.
Ο Θουκυδίδης που ήταν στρατηγός και ιστορικός ταυτόχρονα, έγραψε την ιστορία του Πελοποννησιακού πολέμου.
Ο Όμηρος, μπορεί επίσης να καταταχθεί στην κατηγορία αυτή μιας και στα επικά του ποιήματα περιγράφει το Τρωικό πόλεμο.
Ο Ξενοφώντας (Κύρου ανάβασις, Αγησίλαος), ο Στράβων (Γεωγραφικά), ο Πλούταρχος (Βίοι παράλληλοι) καθώς επίσης και πολλοί άλλοι.

12.  ΙΑΤΡΙΚΗ - ΦΑΡΜΑΚΟΛΟΓΙΑ
Ασκληπιός:  Λατρευόταν σαν Θεός, ο  ναός του ήταν στην αρχαία Επίδαυρο και υπήρχαν παντού διάσπαρτα ‘’Ασκληπιεία’’ με σημαντικότερο αυτό στη Κω. Στο ιερό του Ασκληπιού βρέθηκαν νυστέρια, σημάδι ότι εκεί γίνονταν χειρουργικές επεμβάσεις.
 Αλκμαίων:  Προσωκρατικός φιλόσοφος και θεμελιωτής της ιατρικής, αφού πρώτος υποστήριξε ότι ο εγκέφαλος είναι το κέντρο των αισθήσεων και όλων των οργανικών λειτουργιών.
 Ιπποκράτης: Θεωρείται ο πατέρας της ιατρικής, σαν προσφορά στις μελέτες και στα συγγράμματα που άφησε και που αναφέρονται και καλύπτουν το μεγαλύτερο φάσμα ιατρικών θεμάτων.  Ίδρυσε την Ιπποκράτειο Σχολή και ήταν ο πρώτος που συνταγογράφησε. Καθιέρωσε τη κλινική εξέταση και έκανε συνεχώς ‘’σεμινάρια’’ σε γιατρούς και ασθενείς, καταργώντας τις προκαταλήψεις και τις δαιμονολογίες που υπήρχαν σε σχέση με τις διάφορες νόσους.  Άφησε σημαντικά συγγράμματα για την ανατομία, για τη καρδιά, για το παιδί, για την διατροφή, για τους αδένες, για τα οστά… και πάρα πολλά ακόμα!
Αριστοτέλης και Πλάτωνας: Παρά του ότι δεν ήταν κανένας τους γιατρός ασχολήθηκαν με την επιστήμη της ιατρικής. Ιδιαίτερα ο Αριστοτέλης ο οποίος σπούδασε στη συνέχεια, έθεσε τις βάσεις για τη γενική ανατομική και ιστολογία.
Τα φάρμακα ήταν σημαντικά στην ανάρρωση και κατασκευάζονταν από βότανα κυρίως και σπάνια από ζωντανούς οργανισμούς.
Παραδείγματα:
Αμάρυνθος: τον χρησιμοποιούσαν σαν φάρμακο για τα μάτια και τ’ αυτιά, ενώ τα φύλλα του τα έριχναν μέσα σε κρασί που έπιναν για την ταινία του εντέρου
Αντράκλα: Ο Διοσκουρίδης συνιστά την “ανδράχνη”, όπως την ονομάζει, για τον πονοκέφαλο, το έλκος, τα νοσήματα της κύστης και της σπλήνας, για την καούρα του στομάχου και για τα μάτια. Θεωρείται ακόμα και σήμερα και χρησιμοποιείται σαν διουρητικό και χρήσιμη στις χολολιθιάσεις.
Απήγανος: Αντίδοτο για τα δαγκώματα των φιδιών και άλλων δηλητηριάσεων, αλλά και αποτελεσματικό φάρμακο για τη δύσπνοια σύμφωνα με το Διοσκουρίδη. Επίσης οι Ιπποκράτειοι τον χρησιμοποιούσαν και εναντίον της υστερίας.
Αψίνθιον ή αψιθιά: Ένα από τα γνωστότερα και τα πιο πικρά φυτά, αλλά πολύ αποτελεσματικό σύμφωνα με  τον Ιπποκράτη. Οι Αρχαίοι Έλληνες την ονόμαζαν “Αρτεμισία”, επειδή την είχαν αφιερώσει στην θεά Άρτεμη και τη χρησιμοποιούσαν οι παρθένες της εποχής εκείνης για εμμηναγωγό.  Μουσκεμένη σε λευκό κρασί ήταν αντίδοτο για την αντιμετώπιση του τετάνου.
Μετά τον Ιπποκράτη όλα τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαν στειρώνονταν κανονικά και επίσης έκαναν πολλές ορθοπεδικές επεμβάσεις, παρακεντήσεις, νεφροτομές, ανατρήσεις κρανίου και αποκοπή άκρων σε περίπτωση γάγγραινας.

13.  ΝΑΥΠΗΓΙΚΗ και ΝΑΥΤΙΛΙΑ, ΕΜΠΟΡΙΟ
Οι αρχαίοι Έλληνες λόγω στης γεωγραφικής θέσης την οποία κατείχαν, στην καρδία της Μεσογείου, είχαν αναπτύξει στενές εμπορικές επαφές με τους γειτονικούς τους λαούς ήδη από την εποχή του Χαλκού.
Αρχαιολογικά ευρήματα δείχνουν ότι στο Αιγαίο κυκλοφορούσαν οι πρώτες μορφές πλοίων απ' το 7000 π.Χ. Οι πρώτοι γνωστοί που εμφανίζονται είναι οι Κυκλαδίτες με τα Θηραϊκά πλοία, 3000 - 2000 π.Χ. που δίνουν την θέση τους στους Κρήτες της Μινωικής περιόδου με τα Μινωικά πλοία,1700-1450 π.Χ.  Οι Μινωίτες με τον αξιοθαύμαστο πολιτισμό τους, μη έχοντας εσωτερικές διαμάχες ή εξωτερικές απειλές και όντας εξαιρετικοί ναυτικοί, δημιούργησαν μια θαλασσοκρατορία η οποία βασιζόταν στο θαλάσσιο εμπόριο αλλά και στην πειρατεία.
Η τριήρης  ήταν ένα κατασκευαστικό επίτευγμα εκείνης της εποχής. Ήταν ένα ταχύτατο, κωπήλατο πολεμικό πλοίο που κατασκευάστηκε από τους Αρχαίους Κορίνθιους. Αποτέλεσε την εξέλιξη της ‘’διήρης’’ που ως τότε κυριαρχούσε στην αρχαία Ιωνία, Κύπρο και Φοινίκη.
Η ναυτιλία που αναπτύχθηκε ήταν μεγάλη, το ίδιο και το εμπόριο που δεν είχε να κάνει μόνο με συναλλαγές προϊόντων αλλά και ανταλλαγές γνώσεων και πολιτισμών. Για παράδειγμα οι Έλληνες υιοθέτησαν τη γραφή από τους Φοίνικες, που την είχαν ανακαλύψει πρώτοι! Σίγουρα το αντάλλαγμα θα ήταν πολύ μεγάλο!
Η ραγδαία αύξηση του πληθυσμού είχε σαν φυσικό επακόλουθο την λεγόμενη ‘’στενοχωρία’’ δηλαδή την έλλειψη καλλιεργήσιμων εκτάσεων. Οπότε η ανάγκη για νέες εκτάσεις έγινε επιτακτική. Αλλά δεν ήταν μόνο η ‘’στενοχωρία’’ που ώθησε τους Έλληνες σε αυτήν την εξάπλωση. Υπήρχαν και καθαρά εμπορικοί προσανατολισμοί καθότι οι Έλληνες ναι μεν ήταν αυτάρκης και βασίζονταν κυρίως στην γεωργία και την κτηνοτροφία αλλά υπήρχε έλλειψη χαλκού, κασσίτερου και άλλων πολύτιμων λίθων. Και αυτό έκανε την ανάγκη εξεύρεσης κοιτασμάτων πλούσιων σε μεταλλεύματα επιτακτική καθώς με την συνεχή εξέλιξη της μεταλλουργίας και την έλλειψη κοιτασμάτων στον ελλαδικό χώρο, γιατί εκτός από τα μεταλλεία του Λαυρίου δεν υπήρχε τίποτε άλλο. Επεκτάθηκαν κυρίως στη κάτω Ιταλία, όπου ίδρυσαν πολλές αποικίες, Ιμέρα, Τάραντας κ.α.

14.  ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ - ΠΤΗΤΙΚΗ
Πρώτοι οι Έλληνες εξερεύνησαν τη Γεωγραφία και την θεώρησαν σημαντική επιστήμη. Ο Όμηρος, ο Ηρόδοτος, ο  Θαλής ο Μιλήσιος, ο Ερατοσθένης, ο Ίππαρχος, ο Στράβων και ο Αριστοτέλης συνέβαλαν πολύ με τα έργα και τα βιβλία τους στην καταγραφή του τότε αρχαίου κόσμου.
 Σε σύγγραμμα του Ηροδότου αναφέρεται η Ισπανία, οριοθετείται και γεωγραφικά. Ο Αρισταγόρας, τύραννος της Μιλήτου, όπως αναφέρει ο Ηρόδοτος, είχε μια πλάκα στη κατοχή του όπου επάνω απεικονίζονταν η Μεσόγειος θάλασσα και η ξηρά που την περιέβαλλε.  Όλοι οι φιλόσοφοι που αναφέρω πιο πάνω στα έργα τους αναφέρονται λεπτομερώς σε γεωγραφικά σημεία, άγνωστα ως τότε στους υπόλοιπους λαούς. Χαρακτηριστικό παράδειγμα  ο Αρίσταρχος από τη Σάμο, ο οποίος ανακάλυψε το ηλιοκεντρικό σύστημα δυο χιλιάδες χρόνια πριν τον Κοπέρνικο. Ο εν λόγο φιλόσοφος είχε θητεύσει στη σχολή του Αριστοτέλη στην Αθήνα, από τα πολλά έργα που είχε συγγράψει διασώζονται ελάχιστα αποσπάσματα, διατύπωσε πάντως με σαφήνεια ότι η Γη περιστρέφεται γύρω από τον ήλιο με αποτέλεσμα να κατηγορηθεί για ασέβεια.

Τα πύρινα άλογα που αναφέρει η Ελληνική μυθολογία, ο φτερωτός Ερμής,  ο Δαίδαλος και ο Ίκαρος, ο Πήγασος και ίσως και άλλα που μου διαφεύγουν, μας παραπέμπουν σε σκέψεις για το τι θα μπορούσε να έχει ίσως εφευρεθεί σε σχέση με τη πτητική. Αν λάβουμε υπόψη μας τη δαιμονοποίηση, πως ο άνθρωπος δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να υπερβεί το θείο, μπορούμε ίσως να υποψιαστούμε ότι πολλές ίσως από τις εφευρέσεις που έγιναν στη συνέχεια, πιθανόν να καταστράφηκαν ηθελημένα.

15. ΟΧΥΡΩΣΗ – ΣΤΡΑΤΟΣ
Οι πόλεις κράτη εκείνης της εποχής, έχουν να επιδείξουν μια οχύρωση που ξεπερνά τα όρια των δυνατοτήτων της μηχανικής. Προϊστορικά λοιπόν η οχύρωση της Αθήνας έγινε με το ‘’Κυκλώπειο Τείχος’’ και το ‘’Πελαργικό’’ που περιέβαλλαν τον ιερό βράχο της Ακρόπολης περί τα τέλη του 2000 π.Χ.  Πιθανολογείται ότι έγινε όταν βασιλιάς στην Αθήνα ήταν ο Θησέας. Η οχυρωματική τεχνική των Ελλήνων μοιάζει πολύ με αυτή  των Χετταίων και των Ασσυρίων.
Το ‘’Θεμιστόκλειο Τείχος’’ έγινε από το στρατηγό Θεμιστοκλή, στο λιμάνι των Αθηνών, στη σημερινή πόλη του Πειραιά, στο λιμάνι Ζέας από όπου ξεκινούσαν τα ‘’Μακρά Τείχη’’. Είχαν συνολικό μήκος 6.500 μέτρα, πάχος 5 μέτρα και και η διάμετρος των ενδιάμεσων κυκλικών πύργων ήταν 10 μέτρα. Για εκείνη την εποχή  αυτό το έργο θεωρήθηκε πολύ μεγάλο.

Επίσης να επισημάνω ότι ο πρώτος τακτικός στρατός στον αρχαίο κόσμο ήταν στην Αρχαία Σπάρτη. Η δομή και η πειθαρχία, οι αρχές και η εκγύμναση, η εκπαίδευση και οι στερήσεις που επιβλήθηκαν στους στρατιώτες, για να μπορέσουν να αντέχουν σε όλες τις συνθήκες, αποτέλεσε το μπούσουλα για την μετέπειτα εξέλιξη του στρατού.

Να σας ομολογήσω ότι ψάχνοντας τα στοιχεία και τις πληροφορίες που κατάφερα να βρω, έμεινα έκπληκτη για μια ακόμα φορά. Μεγαλώνοντας και έχοντας περισσότερες εμπειρίες ζωής, μπόρεσα να αντιληφθώ τη δύναμη της ψυχής, το θάρρος των αρχαίων Ελλήνων και τη δίψα για γνώση… Να σταθώ λοιπόν  σ’ αυτό που με εκφράζει περισσότερο απ’ όλα… Δίψα για γνώση.
 ‘’Εν οίδα ότι ουδέν οίδα.

Κείμενο: Άννα Γαλανού

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου