Πέμπτη, 21 Φεβρουαρίου 2013

Σαλής - Ο μαύρος βαρκάρης των Χανίων



Το παλιό λιμάνι στα Χανιά ήταν πάντα ρηχό κι όταν άρχισαν να έρχονται μεγάλα καράβια τα νερά του δεν μπορούσαν να τα σηκώσουν. Υπήρχαν λοιπόν μαούνες που φόρτωναν και ξεφόρτωναν τα εμπορεύματα και βαρκάρηδες που μετέφεραν τον κόσμο.
Οι βαρκάρηδες είχαν μεγάλο συναγωνισμό μεταξύ τους, ποιανού η βάρκα θα ήταν η πιο γρήγορη ώστε να κάνει τις περισσότερες μεταφορές. Μέχρι και στοιχήματα έπεφταν γιαυτό. Αλλά δεν ήταν μόνο η ταχύτητα που τους απασχολούσε, ήταν και η αισθητική. Έβαφαν τις βάρκες τους με έντονα χρώματα και ζωγράφιζαν πάνω τους δελφίνια, γοργόνες, ιππόκαμπους και τον Ποσειδώνα με τη τρίαινα…!
Ο Σαλής, από μικρό παιδί δούλευε μεροκάματο στη βάρκα του Τσιριγώτη, ή Σταύρου Τσιριγωτάκη, που ήταν και πρόεδρος των βαρκάρηδων στα Χανιά. Μια βάρκα, βαμμένη με το έντονο μπλε του Αιγαίου. Το αφεντικό του είχε απόλυτη εμπιστοσύνη και τον άφηνε να κουμαντάρει τη βάρκα κατά πως ήθελε. Ήταν πολύ χεροδύναμος και γιαυτό  έφθανε πάντα πρώτος στα καράβια κι έκανε τις περισσότερες μεταφορές. Είχε δικούς του πελάτες που ήθελαν αποκλειστικά αυτόν και κανέναν άλλο. Αυτό όμως δεν ενοχλούσε κανένα του συνάδελφό, αφού όλοι τον αγαπούσαν. Ήταν ‘’ο Σαλής των Χανίων’’, ο δικός τους Σαλής, κατάμαυρος σαν το κάρβουνο, ψηλός, γεροδεμένος και με ψυχή άσπρη σαν περιστέρι.
Απόγονος μαύρων εργατών ‘’των χαλικούτηδων’’, όπως τους έλεγαν, με καταγωγή από το Σουδάν. Έμενε στα Χανιά, στη περιοχή του Κουμ καπί, όπου κατοικούσαν άραβες και μαύροι χαμάληδες, ‘’οι χαλικούτηδες’’, από την εποχή της Αραβοκρατίας στη Κρήτη. Το 1922 στην ανταλλαγή των πληθυσμών αν και μουσουλμάνος δεν θέλησε να εγκαταλείψει τα Χανιά  και μάλιστα ζήτησε και πήρε Αγγλική υπηκοότητα, πράγμα που στη γερμανική κατοχή του δημιούργησε τεράστια προβλήματα.


Το επίθετο του ήταν Χελιδωνάκης ή Χελιδώνης. Όλοι έλεγαν ότι δίκαια είχε αυτό το επίθετο μιας κι είχε τη καρδιά ενός μικρού χελιδονιού. Άκακος και αγνός όσο κανείς αλλά ταυτόχρονα μεγαλόψυχος και φιλεύσπλαχνος.
Μόλις έπαιρνε το μισθό του αγόραζε τρόφιμα, τα έβαζε σε σακούλες και τα βράδια τα άφηνε έξω από τις πόρτες των φτωχών οικογενειών. Χτύπαγε κι έφευγε αμέσως για να μην τον δουν…  Όλοι όμως ήξεραν !
Κάποια μέρα κέρδισε ένα μεγάλο ποσό στο λαχείο. Δε κράτησε για τον εαυτό του τίποτα.  Με αυτά τα χρήματα προίκισε και πάντρεψε δυο ορφανές κοπέλες κι ό,τι περίσσεψε τα μοίρασε στους φτωχούς.
‘’Μα κι εσύ φτωχός είσαι’’ του έλεγαν  κι αυτός χαμογελούσε και τραβούσε όλο και πιο δυνατά το κουπί για να κάνει όλο και περισσότερες διαδρομές.
Τα χρόνια πέρασαν και ο Σαλής γέρασε κι έχασε τη δύναμη του. Οι Χανιώτες κινητοποιήθηκαν και μετά από σοβαρές παρεμβάσεις και ιδιαίτερα του συγγραφέα και ποιητή Γιώργου Γεωρβασάκη κατάφεραν να πάρει την ελληνική υπηκοότητα και μια μικρή σύνταξη από το ΙΚΑ. Αλλά και τότε ακόμα το μεγαλύτερο μέρος το χάριζε σε ανθρώπους … ‘’πιο φτωχούς από μένα’’, όπως έλεγε…
Πέθανε στον ύπνο του, έσβησε σαν πουλάκι στις 29 Φλεβάρη 1967.  Επειδή ήταν Μουσουλμάνος τάφηκε αρχικά στη τούρκικη τοποθεσία Μερτζαλίκ (νεκροταφείο) όμως οι Χανιώτες που τον θεωρούσαν πολύ δικό τους άνθρωπο μετέφεραν τη σωρό του στο χριστιανικό κοιμητήριο του Αγίου Λουκά, στα Χανιά όπου υπάρχει ο τάφος του.
Ο φίλος του ο Γιώργος Γεωρβασάκης έγραψε πάνω στη μαρμάρινη πλάκα:

Ἄς ἤσουν μαῦρος
Ἄς μήν ἤσουν Χριστιανός.
Ἄς ἦταν μαύρη ἡ μορφή σου.
Μ’ ἀπό τό χιόνι πιό λευκή ἤτανε ἡ ψυχή σου. 
Επιμέλεια κειμένου: Άννα Γαλανού http://annagalanou.blogspot.gr/

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου